کارگاه دو بیتی


آخرین موضوع ها: --- افتتاح سایت شصت برگ (مجموعه آثار کلاسیک) --- انتشار کتاب کوله بار تنهایی --- این هیولا تو را دوست دارد --- سلسله مقالات «قابلیت های سبک نیمایی» --- بخش نقد آزاد انجمن --- طرح نقد و بررسي آثار --- فراخوان های ادبی --- قوانین انجمن شعر و ادب پارسی ---

ارسال پاسخ 
 
امتیاز موضوع:
  • 1 رای - 5 میانگین
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
کارگاه دو بیتی
06-04-2016, 11:18 AM
ارسال: #1
کارگاه دو بیتی
سلام دوستان عزیز

ابتدا تشکر می کنم از مدیریت انجمن آقای دانایی ارجمند که این امکان رو فراهم آوردند که بخشی با نام ادبیات عامیانه در انجمن راه اندازی بشه چیزی که زنده یاد نوری زاد گرامی قبل از پرواز ناگهانیشون مد نظر داشتند که عملی بشه.

این بخش شامل سه زیر مجموعه هست . 
دیدن لینک ها برای شما امکان پذیر نیست. لطفا ثبت نام کنید یا وارد حساب خود شوید تا بتوانید لینک ها را ببینید.
 
که قرار هست در اینجا در مورد قالب دو بیتی وزن و .....مظالبی رو تقدیم کنم و ابتدا اولویت استفاده از مطالب آموزنده ایست  که استاد نوری زاد(روحش شاد)در انجمن در اختیار ما گذاشتند و به صورت متمرکز در این بخش قرار خواهد گرفت

در بخش 
دیدن لینک ها برای شما امکان پذیر نیست. لطفا ثبت نام کنید یا وارد حساب خود شوید تا بتوانید لینک ها را ببینید.
از دوبیتی های زیبا و به یاد ماندنی ایشون استفاده خواهد شد.

و همینطور در بخش 
دیدن لینک ها برای شما امکان پذیر نیست. لطفا ثبت نام کنید یا وارد حساب خود شوید تا بتوانید لینک ها را ببینید.
 
تمرین دو بیتی خواهیم کرد و از همه ی دوستان دعوت میکنم حتما در این بخش ارسال داشته باشند .

با تشکر


 

 

 

 

 

 

 شهر ما شاعر اگر داشت هوا بهتر بود...
یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر
نقل قول این ارسال در یک پاسخ
 سپاس شده توسط Nafiseh ، arezouhajikhani ، مهرناز (سراب) ، نوید دانایی ، شاعرتنها ، babak ، masum70 ، زارا ، هـامـون جلیل زاده ، رویا پاکیزه ، سمانه صداقت
06-06-2016, 12:52 AM
ارسال: #2
RE: کارگاه دو بیتی
سلام عزیزم
ممنونم ازت
مشتاقانه منتظر اجرایی شدن برنامه هایی که در ذهنت داری هستم
من حتما در کارگاهها و جلسات تمرینی شرکت خواهم کرد
شاد و سربلند باشی و مثل همیشه پرانرژی

بگذشت یار از من و از پی نرفتمش
آری نمی‌توان ز پی عمر ِ رفته، رفت...


میرزا ابوالقاسم شیرازی
یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر
نقل قول این ارسال در یک پاسخ
 سپاس شده توسط htp ، نوید دانایی ، masum70 ، زارا ، هـامـون جلیل زاده ، رویا پاکیزه ، arezouhajikhani
06-08-2016, 09:53 AM
ارسال: #3
RE: کارگاه دو بیتی
سلام نفیسه جان
ممنونم از توجهت.مشتاقانه منتظر دوبیتهای تو و دیگر دوستان هستم.

بخش اول آموزش دوبیتی به قلم زنده یاد نوری زاد گرامی:


مختصری در بارۀ «دوبیتی»
با توجه به بعضی پرسش ها و مطالبی که از سوی دوستان درمورد دوبیتی ها عنوان شد، به نظرم رسید بد نیست توضیحی بدم در مورد دوبیتی:
«دوبیتی» از قالبهای سنتی و عروضی شعر فارسیه که به عقیدۀ بعضی از صاحب نظران این نوع از شعر -که از ابتدا با عنوان «فهلویات/پهلویات» معروف بوده- در واقع قدیمترین شعرِ بازمانده از ایرانِ پیش از اسلامه. در مورد شکل عروضیِ اولیۀ اون هم در کتب تاریخ ادبیات بحثهایی شده که مناسب این گفتار نیست.

همینقدر بگم که شعر ایران پیش از اسلام «هجایی» بوده و با آواز و ترنم خونده میشده. به هرحال چیزی که اتفاق افتاد این بود که شاعرانِ محلی بتدریج دوبیتی های خودشون رو با وزنِ عروضی «مفاعیلن مفاعیلن فعولن» هماهنگ کردند؛ به این ترتیب این نوع از شعر در گویشهای محلی گسترش پیدا کرد. ظاهراً همین هماهنگیِ دوبیتی با عروضِ دورۀ اسلامی، موجبِ پذیرفتن این قالب در میان قالبهای رسمی شعر فارسیِ بعد از اسلام شد.
این قالب از نظر قافیه-پردازی شبیه رباعیه. یعنی در سه مصرع (بجز مصرع سوم) دارای قافیه س. وزنش هم که «مفاعیلن مفاعیلن فعولن»ـه. از نظر مضمون معمولاً دوبیتی های باباطاهر که  شیواترین، دلنشین ترین و مشهورترینند، عارفانه و عاشقانه یا شکایت از دورِ فلک و روزگار هستن. در بیت اول معمولاً مسئلۀ مورد نظرِ شاعر طرح میشه و در بیت دوم، بخصوص در مصرعِ آخر شاعر نتیجه ای رو ارائه میکنه که معمولاً دردناکه:
 
دلا از دست تنهایی به جونُم
ز آه و نالۀ خود در فغونُم
شبانِ تار از درد جدایی
کُنه فریاد مغز استخونُم

 شهر ما شاعر اگر داشت هوا بهتر بود...
یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر
نقل قول این ارسال در یک پاسخ
 سپاس شده توسط Nafiseh ، نوید دانایی ، masum70 ، زارا ، هـامـون جلیل زاده ، مهرناز (سراب) ، رویا پاکیزه ، arezouhajikhani
06-09-2016, 09:53 PM
ارسال: #4
RE: کارگاه دو بیتی
سلام هما جان

تبریک میگم
قطعا بخش خوب و مفیدی خواهد شد
 
موفق باشی

باران باش و ببار
نپرس پیاله‌های خالی از آنِ کیست...
یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر
نقل قول این ارسال در یک پاسخ
 سپاس شده توسط Nafiseh ، masum70 ، هـامـون جلیل زاده ، htp ، رویا پاکیزه ، arezouhajikhani
06-11-2016, 01:41 PM
ارسال: #5
RE: کارگاه دو بیتی
سلام زهرا جان
ممنونم از حضورت و سپاس بابت پیشنهادهای خوبت برای پا گرفتن این تاپیک

بخش دوم آموزش دوبیتی به قلم زنده یاد نوری زاد گرامی:
 


 
اما نکته ای که برای من اهمیت و جاذبۀ بسیار داره، و اصولاً کششم به سمتِ «دوبیتی» ناشی از همین امره، اینه که از نظرِ کاست و طبقه و درجه بندیِ زبانی، دوبیتی به زبان محاوره سروده میشه.

از سوی دیگه نزدیک شدن به زبانِ محاوره، زبانِ شاعر رو با زبان عامیانه همنشین و همسایه میکنه.  و این هردو (زبان محاوره و زبان عامیانه) برای من حُکم زمرد رو داره برای اژدها.

مخصوصاً زبان عامیانه که آوردگاهِ شاعر با ظریفترین و نهانی ترین عناصرِ زبان مادریِ خودشه. به دلیل اینکه زبان عامیانه دور از تعقید و تفاخریه که گاهی در ذات زبانِ رسمی و ادبیه؛ و دقیقاً به همین دلیل صمیمیه و خیلی زود به دلِ مخاطب میشینه. یکی از لذتهای شکنجه آوری که از دستِ شعر میبرم، همین رسوندنِ مفاهیم متنوع با بیان عامیانه س؛ سرودن دوبیتی با گویش محاوره ای و عامیانه در مضامین عاشقانه، معنوی، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و ... هم در زمرۀ این قبیل لذتهاس.

علاوه بر این «دوبیتی ها» عموماً سوزی دارن که تنها موقعی کاملاً درک میشن که اونها رو با ساز و آواز میخونن. گوشه های «دشتی» و «شوشتری» سوزناکترین جنبه های موسیقی و شعر فارسی رو عرضه میکنن که دوبیتی هم دقیقاً در همین گوشه ها اجرا میشه. شخصاً فقط گهگاه توانِ شنیدنِ دوبیتی باباطاهر با آواز شجریان یا دوبیتی فائز دشستانی با آوازِ «بخشی» (خوانندۀ معروف دشتستانی) رو پیدا میکنم.
سلسله-جنبانِ دوبیتی -«باباطاهر همدانی»- خودش رو ملقب کرده به «سوته-دل» (سوخته-دل/ دلسوخته). حالا حسابشو بکنید که وقتی در ادبیاتِ اساساً سوزناکِ فارسی، شاعری خودشو به عنوان سوته-دل معرفی کنه، شعرش تا کجاها رو که نمیتونه بسوزونه!  

مطلبِ پایانی اینکه ترانه های امروزی هم عموماً نیازمندِ همین نحوۀ بیانی هستن که دوبیتی با رگ و ریشۀ دوسه هزار سالش، از اون بهره میبره: «زبان محاوره و گویش عامیانه.» از اونجا که تلاش من این بوده که نوشته هام همیشه با زبان امروزی شکل بگیرن، ممکنه این دوبیتی ها گاهی یادآور ترانه های امروزی باشن.

به یاد و احترامِ این جماعتِ «سوته دل» یکی از دوبیتی های منسوب به «بابا» رو که گاهی تا چندروز خواب و خوراک رو از من میگیره، اینجا نقل میکنم:
 
کسی که ره به بیدادُم بَره، نی!
خبر بر سروِ آزادُم بره، نی
تموم خوبرویان جمع گردند
کسی که یادت از یادُم بره، نی


 

 

 شهر ما شاعر اگر داشت هوا بهتر بود...
یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر
نقل قول این ارسال در یک پاسخ
 سپاس شده توسط masum70 ، رویا پاکیزه ، Nafiseh ، arezouhajikhani ، هـامـون جلیل زاده
06-19-2016, 11:55 AM (آخرین ویرایش در 06-19-2016 11:57 AM توسط htp.)
ارسال: #6
RE: کارگاه دو بیتی
بخش سوم آموزش دوبیتی به قلم زنده یاد نوری زاد گرامی:


شاعری که به دوبیتی متمایل میشه، لازمه روحِ عامیانه سرایی رو در جای جای اثرش بدمه.
پیش نیاز این معنا، جذب ذوق و ادراک عامیانه است. مثلاً شاعر از ساده ترین و در دسترس ترین واژه ها و ترکیب ها برای بیان مفهوم، استفاده میکنه. در عین حال از سویی اندیشه اش (نگاهش به جهان و انسان) رو در پسِ پشتِ این ظاهر صمیمی و ساده پنهان میکنه و از سوی دیگه با همین فضاسازی های بسیار ساده، چنان سوزی به ابیاتش میده که جانِ مخاطب رو شعله ور میکنه.

نمونۀ خوبی که میتونم به عنوانِ شاهد مثال مطرح کنم این دوبیته:

منم آواره ام مثل تو ای باد
توی سینه م پر از آشوب و فریاد
چراغ آشنایی مرده بهتر
امان از عاشقی، ای داد ای داد

از مباحث دیگه ای که در دوبیتی معمولاً از سوی شاعر بطور جدی پیگیری میشه، ضربه ایه که در بیت دوم و بویژه در مصرع آخر ذهن و دل مخاطب رو نشونه می گیره. نمونه :


غزل-پاره حواست پیش من هست؟
همین لبها کمر بر قتل من بست
تو که از من نمی پرسی، کجایی؟
نمیدونی چه ساده رفتم از دست
نمونه از ابیات استاد:


تصور کن که آنژل، چشم-بسته
کنار حوض نقاشی نشسته
منم بی وقفه می بوسم گلوشو
خیال خام! اوهامِ خجسته!

اتوبانِ تو و ماشینِ لنگم!
مسیرِ پرتگاه و من - که منگم -
میونِ هرج و مرجِ جبهه و جنگ
چرا داخل شدم، پس کو تفنگم


اگه نحسی گرفته کار و بارم

اگه توو مردنم تأخیر دارم
به عشقِ دیدن یک خندۀ توست
نبار ای آسمون! تا من ببارم

 شهر ما شاعر اگر داشت هوا بهتر بود...
یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر
نقل قول این ارسال در یک پاسخ
 سپاس شده توسط Nafiseh ، arezouhajikhani ، هـامـون جلیل زاده
06-23-2016, 05:10 AM
ارسال: #7
RE: کارگاه دو بیتی
سلام هما جان
از بخشهایی که راه اندازی کردین
بازدید کردم
خیلی عالی بود
حتما بازم میام
محک بزنم خودمو
تا حالا دوبیتی ننوشتم
ببینم ذوقشو دارم یا نه
موفق باشین دوست نازنینم

دیگر غم اش درون غزل جا نمیشود
دیگر قلم ،شریک شب ما نمیشود
خاتون خاطرات به خون آبه تشنه ام
با اشک های
سرخ من اغوا نمیشود

Reza Rahimi
 
بازدید از وبسایت این کاربر یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر
نقل قول این ارسال در یک پاسخ
 سپاس شده توسط htp ، Nafiseh ، هـامـون جلیل زاده
06-26-2016, 10:57 AM (آخرین ویرایش در 06-26-2016 10:58 AM توسط htp.)
ارسال: #8
RE: کارگاه دو بیتی
سلام آرزوی عزیز
ممنون بابت حضورت و دلگرمیت
با توجه به استعدادت حتما ذوقش رو داری.. منتظرت هستم...

بخش چهارم آموزش دوبیتی به قلم زنده یاد نوری زاد گرامی:

ویژگی های دوبیتی:
/* بهره گیری از ویژگی های تلخیصیِ زبان شکسته که هم در زبان محاوره و هم در زبان عامیانه کاربرد داره. مثل:

چه جادوی سیاهی توو چشاته/ تجزیۀ "چشاته" بصورت رسمی اینطوره: «چشم های تو هست.» سه کلمۀ زبان رسمی چنان جمع شده که در یک کلمه فشرده شده.


این روش پردازشِ زبانی در دوبیتی، ضمناً بخشی عمده از بارِ صمیمیت مورد نیاز در این قالب رو به دوش میکشه.


/* استفاده از کلمات و ترکیب های ساده و پرکاربردِ روزمره در شعر. این کار از اون هنرهاییه که از نظر بنده رسیدن بهش، فتح یکی از قله های رفیع ادبیاته. مثل:


دلا از درد تنهایی به جونم
ز آه و نالۀ خود در فغونم
شبان تار از درد جدایی
کنه فریاد مغز استخونم
 

باباطاهر (با بیان دیروز) // «جون به لب رسیدن»


یه عمری توو نخِت بودم که باشی
یه عمری بندگی کردم خدا شی
سپاهِ پاسدارانو خریدم
به این نیت که تو سردارِ ما شی


(به زبان امروز) «توی نخ کسی بودن»


/* دقت به میزانِ کششِ هر هجا و توجهِ دقیق و هوشمندانه به تفاوتِ این کشش ها در زبان رسمی و شکسته. مثلا در اینجا از نظر دور مانده:


میرم راهی میشم غم میفروشم

در این مصرع فضا صمیمیت مورد نظر رو داره (غم فروشی)، اما هجای «می» حتی در تلفظِ شکسته کوتاه نیست. این هجا بلنده و در جاهایی اومده که هجاهای مورد نیاز کوتاهن.

 شهر ما شاعر اگر داشت هوا بهتر بود...
یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر
نقل قول این ارسال در یک پاسخ
 سپاس شده توسط هـامـون جلیل زاده ، Nafiseh
ارسال پاسخ 


پرش به انجمن:


کاربران در حال بازدید این موضوع: 1 مهمان